wtorek, 10 września 2013

Relacja: lipcowe warsztaty "Święci Archaniołowie" '2013

W lipcu, od 8 do 19, w naszej warszawskiej pracowni, odbyły się kameralne warsztaty ikonopisania w temacie "Święci Archaniołowie". Wzięło w nich udział 6 uczestników pod kierownictwem Sylwii Grużewskiej.


W galerii zdjęć na naszym profilu na facebooku znajdziecie fotorelacje w przebiegu: kliknij link.

Poniżej zamieszczamy po warsztatowe świadectwa dwojga uczestników biorących udział w zajęciach:
Uczestnicząc w lipcowych warsztatach "Święci Archaniołowie" nie tylko napisałem ikonę Archanioła Michała i zdobyłem nowe doświadczenia warsztatowe, ale przede wszystkim duchowo przybliżyłem się do wyjątkowo trudnych do pojęcia czy wyobrażenia postaci jakimi są aniołowie. Sens całych zajęć oddają Słowa z Księgi Wyjścia 23, 20-22, które towarzyszyły podczas całych warsztatów: "Oto Ja posyłam anioła przed tobą, aby cię strzegł w czasie twojej drogi i doprowadził cię do miejsca, które ci wyznaczyłem. Szanuj go i bądź uważny na jego słowa. Nie sprzeciwiaj się mu w niczym, gdyż nie przebaczy waszych przewinień, bo imię moje jest w nim. Jeśli będziesz wiernie słuchał jego głosu i wykonywał to wszystko, co ci polecam, będę nieprzyjacielem twoich nieprzyjaciół i będę odnosił się wrogo do odnoszących się tak do ciebie". Czytane w trakcie pracy nad ikonami teksty oddziaływały na nas swoją trafnością, pięknem i prostotą. Na przykład nigdy wcześniej nie zastanawiałem się po co Bóg stworzył anioły? Najbardziej zadziwiło mnie stwierdzenie, że to właśnie aniołowie są odpowiedzialni za działanie kosmosu w ujęciu materialnym: za ruch planet, za gwiazdy i galaktyki… Patrząc po zajęciach na lipcowe, upalne, ciemno-granatowe, rozgwieżdżone niebo nad Warszawą widzieliśmy jednocześnie oczami duszy nieprzebrane zastępy anielskie. To było niezwykłe  doznanie. I w ten sposób dobrałem kolor pola ikony. Czytania uświadomiły mi wszechobecność aniołów, którzy aktywnie uczestniczyli, uczestniczą i będą uczestniczyli w realizacji Planu Bożego.
Poznanie na zajęciach symboliki przedstawień aniołów dało nam bezcenną wiedzę niezbędną do prawidłowego tworzenia kolejnych ikon. Pisząc ikony Archaniołów zdobyliśmy także wiele nowych umiejętności i doświadczeń warsztatowych. Dzięki dużej cierpliwości i wytrwałości Prowadzącej zajęcia, nauczyliśmy się perfekcyjnie nakładać złoto, harmonijnie dobierać i komponować kolory. Dużym wyzwaniem było doskonalenie umiejętności w technice suchego pędzla i równomiernego nakładania tempery z zachowaniem na sucho płynnych przejść kolorów. Ponadto nauczyliśmy się jak czesać pukle anielskich loków, układać pióra na skrzydłach, kłaść w powietrzu kokardy i ostrzyć narzędzia bojowe oraz polerować symbole władzy i oświetlać klejnoty.
Nikt nie obiecywał, że będzie lekko i lekko nie było. Dom, praca zawodowa i 4,5 godziny warsztatów i tak codziennie przez dwa tygodnie. O zmęczeniu każdy już dawno zapomniał, a umiejętności i wiedza pozostaną w nas na zawsze. Sylwio - bardzo, bardzo dziękujemy bo byłaś naszym "aniołem", który nas prowadził do miejsc, które nam Pan wyznaczył. (Krzysztof Mędza)
 


Muszę przyznać, że na początku obawiałam się tych warsztatów a jednocześnie nie mogłam się ich doczekać. Bałam się swojej małej umiejętności ikonopisarskiej i konfrontacji z innymi, ale jednocześnie nie mogłam się doczekać wspólnej pracy nad ikoną. Wspólne pochylanie się nad deską, patrzenie jak inni sobie radzą, słuchanie rad prowadzącej nas Sylwii. To wszystko było bezcenne - można się było uczyć i podpatrzeć jak inni pracują. Obawy były nieuzasadnione - wszyscy okazali się wspaniali. Patrzenie jak radzą sobie z materią, w jak różny sposób pracują, no i wreszcie, patrzenie jak z czystej, białej deski wyłaniają się wspaniałe ikony - Archaniołowie. To wszystko dało mi dużo radości. Choć były też momenty trudne, kiedy wydawało mi się że sobie nie poradzę. Pomysł warsztatów wakacyjnych w Warszawie miał dla mnie jeszcze ten ogromny plus - to, że mogłam z nich skorzystać nie mając urlopu. Na wyjazdowy warsztat nie była bym w stanie się zapisać. I na koniec jeszcze taka refleksja: wspólne pisanie ikon jest dla mnie takim "kopem" by zabrać się do pracy, próbować pisać, nawet jeśli nie czuję się na siłach. Kasia (.)

poniedziałek, 9 września 2013

Relacja: plenerowe warsztaty snycerki i wyrobu podobrazi '2013

Warsztaty snycerstwa i wyrobu podobrazie do ikon zostały zorganizowane przez pracownię DROGA IKONY w dniach od 4 do 14 lipca 2013 r. w ośrodku Szkoły Drzewnej w Garbatce Letnisku. Uczestnicy odkrywali snycerkę jako rzemiosło dekoracyjne, a także pomocne w doskonaleniu i poszerzaniu warsztatu ikonopisarskiego, m. in. poprzez przygotowanie ornamentów na podobraziach. Warsztaty prowadził Mirosław Dziedzicki.



Fotoreportaż z przebiegu warsztatów dostępny jest w galerii na naszym profilu na facebooku.

niedziela, 8 września 2013

Ikona Narodzenia Bogurodzicy


Urodzisz córkę, która będzie radością wszystkich ludzi

Mozaika bizantyjska, XV w.




Wspomnienie Narodzenia Najświętszej Maryi Panny obchodzimy w Kościele katolickim 8 września, nazywając je wg polskiej tradycji świętem Matki Boskiej Siewnej. Zgodnie z ludowym zwyczajem dopiero po tym święcie rozpoczynano jesienne zasiewy, dodając ziarna z kłosów, które razem z kwiatami i ziołami poświęcane były w sierpniu w święto Wniebowzięcia Matki Bożej.

  
W tradycji Kościoła wschodniego Narodzenie Bogurodzicy (gr. Genesistes Theotoku; ros. Rożdiestwo Prieswiatoj Bohorodicy) należy do dwunastu wielkich świąt i jest pierwszym świętem cerkiewnego roku liturgicznego. Obchodzone jest 8 lub 21 września (wg kalendarza gregoriańskiego). Święto należy do najstarszych uroczystości poświęconych Bogurodzicy, ustanowione zostało prawdopodobnie w Bizancjum w V-VI wieku, a jego kanony ułożyli św. Jan Damasceński i św. Andrzej z Krety w VIII wieku. Tradycja podaje, że w już w IV wieku św. Helena wybudowała w Jerozolimie świątynię na cześć Narodzenia Bogurodzicy.

Grecja, XVI w

Ikonograficzna geneza święta ma źródło w apokryficznej Protoewangelii Jakuba, napisanej po grecku w drugiej połowie II wieku, która m.in. opisuje cudowne zrodzenie Bogurodzicy przez starych rodziców, Joachima i Annę. Wczesnochrześcijańska tradycja przekazuje, że Joachim i Anna nie mając dzieci byli poniżani przez Żydów, którzy uważali, że bezdzietność jest karą za grzechy. Ciągle modlili się do Boga, wierząc, że Bóg usłyszy ich i obdarzy potomstwem. Kiedyś Anna, widząc ptasie gniazdo z pisklętami zawołała w wielkim smutku: „Czym zawiniłam, że jestem gorsza od tych ptaków, które cieszą się ze swego potomstwa. Nawet morze jest pełne ryb i ziemia wydaje owoc w swoim czasie i wychwala Pana”. Wtedy zjawił się Anioł Pański i powiedział: „Anno, wasze modlitwy zostały wysłuchane. Urodzisz córkę, która będzie radością wszystkich ludzi”. Tę samą nowinę usłyszał od Anioła Joachim. Szczęśliwi małżonkowie dziękowali Bogu za łaskę i obiecali, że dziecko ofiarują na służbę Bogu. Córkę nazwali Miriam, a gdy skończyła trzy lata została oddana na wychowanie do świątyni.

Ikona nowogrodzka, XVI w.

Ewangelie nie mówią nic o narodzinach Matki Bożej, jedynie ukazują ją już jako Matkę Zbawiciela. Św. Mateusz pierwszy raz wymienia Maryję, podając rodowód Jezusa: „Jakub był ojcem Józefa, męża Maryi, z której narodził się Jezus, zwany Chrystusem” (1, 16).

Krótki opis ikony Narodzenia Bogurodzicy podaje Dionizjusz z Furny w Hermenejach:
Domy i święta Anna leżąca na łożu w pościeli, wsparta na poduszce; za nią dwoje dziewcząt podtrzymujących ją, przed nią inne dziewczę chłodzi ją wachlarzem. Jeszcze inne dziewczęta wychodzą przez drzwi, niosą jadło. Inna służka poniżej łoża, siedząc, obmywa niemowlę w miednicy. Druga kołysze dziecko w kołysce.
 
Pietro Cavallini, Santa Maria di Trastevere, Rzym, XIV w.

Znane nam ikony najczęściej w centrum przedstawiają postać Anny w szacie koloru czerwonego, na wysokim łożu, w pozycji półleżącej. W lewym dolnym rogu ukazane są jedna lub dwie kobiety, jedna z misą, a druga myjąca noworodka. W prawej części stoi grupa kobiet z darami i wachlarzem. W prawym dolnym rogu dwie kobiety, jedna siedząca z wachlarzem w dłoni, druga obok kołyski z niemowlęciem, które najczęściej spowite jest w pieluszki, przypominające całun. Maryja w kołysce przedstawiana jest jako dorosła osoba wielkości dziecka. Często na ikonach pojawia się jej ojciec, Joachim. Zwykle z lewej strony przy Annie, lub u góry ikony, z prawej strony, widać jego głowę w oknie pałacu, niekiedy stoi obok łoża, a Anna podaje mu niemowlę. Czasami Joachim i Anna z niemowlęciem siedzą na tle pałaców, które połączone są velum, czerwoną tkaniną narzuconą na dwie budowle, oznaczającą, że wydarzenie ma miejsce wewnątrz albo symbolizującą związek Starego i Nowego Testamentu.

W ikonostasie cerkiewnym ikona Narodzenie Bogurodzicy znajduje się w rzędzie świąt. W święto Narodzenia Bogurodzicy w cerkwiach śpiewany jest hymn liturgiczny: Narodzenie Twoje, Bogurodzico Dziewico, wywołało radość całego świata. Z Ciebie bowiem wzeszło Słońce Prawdy, Chrystus Bóg nasz, i uwalniając od klątwy, dało błogosławieństwo, a zwyciężając śmierć, dało nam życie wieczne.

Współczesna ikona gruzińska

W encyklice Redemptoris Mater (nr 3) Jana Pawła II czytamy:
Istotnie, tak jak gwiazda owa, «jutrzenka», poprzedza wschód słońca, tak Maryja, od swego Niepokalanego Poczęcia, poprzedziła przyjście Zbawiciela, wschód Słońca sprawiedliwości w dziejach rodzaju ludzkiego.

Tekst: Jolanta Wroczyńska

czwartek, 5 września 2013

Relacja: plenerowe warsztaty 1-stopnia - Garbatka 2013

Już po raz piąty, w ośrodku Szkoły Drzewnej w Garbatce Letnisku, odbyły się podstawowe warsztaty ikonopisania. Od 4 do 14 lipca uczestnicy, podczas wspólnej modlitwy, pracy i wypoczynku, poznawali elementy duchowości i warsztatu ikonopisarskiego. Codziennym medytacjom biblijnym, poświęconym tajemnicy obecności Oblicza Boga wyrażonym na ikonie "Mandylion", towarzyszyła nauka przygotowywania podobrazia, transferu szkicu, pozłoty, przygotowywania i nakładania farby temperowej. Owocem 10-dniowych zajęć była dla każdego z uczestników ikona Oblicza Chrystusa - źródło i wzór wszystkich ikon. W warsztatach, prowadzonych przez o.Jacka Wróbel SJ i Joannę Zabagło, udział wzięło 12 osób z wielu zakątków Polski.

Uczestnicy warsztatów wraz z prowadzącymi

Poniżej prezentujemy osobistą refleksję ze spotkania z ikoną, wyrażoną przez jedną z uczestniczek.

Tegoroczne warsztaty ikonopisania w Garbatce były dla mnie owocnym czasem, który będę jeszcze długo wspominać – nie tylko jako odpoczynek w urokliwym miejscu, przyjaznym gronie oraz w atmosferze spokoju i wyciszenia, ale przede wszystkim jako zupełnie nowe, ważne doświadczenie duchowe.

Garbatka to bardzo spokojna miejscowość – przebywając tu ma się wrażenie, jakby czas płynął wolniej. Daje to możliwość wyciszenia. Takie „przystopowanie”, oderwanie od codziennego rytmu życia naprawdę zbliża do Boga. Cały proces „tworzenia” ikony (a tak naprawdę pozwolenia na pokierowanie sobą, bo była przecież „nie ludzką ręką uczyniona”) pozwalał nie przerywać tej bliskości – poprzez poznawanie ikony od strony teoretycznej, a także dzięki kolejnym etapom pracy, przebiegającym w skupieniu, przy dźwiękach pieśni liturgicznych (najbardziej zapadł mi w pamięć piękny głos pani Divny Ljubojevic). Trudno przecenić też znaczenie codziennej porannej modlitwy i medytacji oraz Mszy Świętej, które były niesamowitą łaską i bardzo pomagały w pracy.

Jak to Ojciec powiedział, nikt z nas nie znalazł się tam przez przypadek – mam dokładnie właśnie takie odczucie. Interesuję się Europą Wschodnią, ale – okazuje się – traktowałam to dość powierzchownie. Głównie skupiałam się na historii i muzyce – nie sakralnej, a raczej ludowej i klasycznej – zupełnie pomijając integralną składową tej kultury, jaką jest właśnie ikona i tradycja orientalna w ogóle. Teraz, dzięki warsztatom zobaczyłam, że to piękna, niezwykle głęboka i zaskakująco mocno przemawiająca do człowieka duchowość. Dzięki nim zrozumiałam też, że pisanie ikon jest jedną z najpiękniejszych form adorowania Boga przez człowieka – niezwykle prostą i skomplikowaną zarazem, wymagającą dużo pracy i pokory, a przede wszystkim łaski. Piękno zawarte w ikonie przemawia wprost do serca ludzkiego. Ja sama dzięki własnemu, choć na razie może krótkiemu doświadczeniu z nią odczułam, że naprawdę ma ogromną moc przyciągania ludzi do Boga. To czyni ją uniwersalną, stojącą ponad podziałami. Również dlatego jest wyjątkowa. Myślę, że dzięki swej sile może stać się bardzo ważnym elementem w dialogu ekumenicznym.

Mam zamiar kontynuować przygodę z ikoną, rozpoczętą na tegorocznym pierwszym stopniu. Uważam, że nie mogłabym w lepszy sposób wykorzystać tych wakacyjnych dni, które obfitowały w nowe doświadczenia i refleksje oraz bardzo umocniły moją wiarę. Nie chciałabym też w żadnym razie na nich poprzestać. Poza tym wydaje mi się, że jestem o duży krok dalej w poszukiwaniach mojej przyszłej drogi życiowej – niewykluczone, że będzie to właśnie droga ikony. (Ada Kowaluk)



Na naszym profilu na facebooku prezentujemy obfitą fotorelację z warsztatów: kliknij na link


środa, 4 września 2013

Relacja: plenerowe warsztaty 2-stopnia - Falenica 2013

Po wakacjach, u progu nowego roku pracy i studiów, dzielimy się relacjami z przebiegu warsztatów ikonopisania II stopnia, które odbyły się w jezuickim Europejskim Centrum Komunikacji i Kultury w Warszawie-Falenicy, w dniach od 23 do 29 czerwca 2013 r. Tematem warsztatów była półpostaciowa ikona Matki Bożej z Dzieciątkiem w wersji Hodogetria i Eleusa. W warsztatach wzięło udział 21 osób, absolwentów kursów podstawowych organizowanych przez pracownię "Droga Ikony" oraz z innych ośrodków. Zajęcia prowadzili: o. Jacek Wróbel SJ i Sylwia Grużewska. Poniżej dzielimy się niektórymi osobistymi refleksjami Uczestników falenickich warsztatów.

Uczestnicy warsztatów wraz z prowadzącymi

Czerwcowy tydzień warsztatów II stopnia spędzony był w atmosferze zadumy, modlitwy, przemyśleń i twórczego pisania ikony Matki Bożej. Charyzmatyczny prowadzący warsztat, o. Jacek, wskazujący nam trudną sztukę "drogi ikony", naszą drogę, na którą wstąpiliśmy nieprzypadkowo, otworzył kolejną kartę tajemnicy ikonopisania. Udział w warsztacie jest cennym doświadczeniem, uczącym pokory, dającym nadzieję i umacniającym słuszność wyboru własnej drogi w życiu. Dziękuję. (Katarzyna)


Nie mógłbym pozostawić tych wspaniałych warsztatów bez żadnego komentarza. Wróciłem z nich bardzo zmęczony, bo w wolnych chwilach musiałem ogarniać sprawy firmowe. Ale to zmęczenie było bardzo budujące. Miałem takie odczucie jakiego doznawałem w górach, kiedy zmęczenie dawało mi satysfakcję, kiedy wreszcie stanąłem na szczycie. Myślę że stopniowo przeobraża się mój punkt widzenia co do Ikony. Kiedyś była u mnie bardziej piękną formą estetyki chrześcijańskiej niż drogą do Boga. Teraz widzę Jej świętą moc. Podczas jednych z rozważań wieczornych postawiłem sobie pytanie: jak tak naprawdę traktuję ikonę i co naprawdę o niej myślę? Jest to rozważanie o wiele dłuższe, tkwiące we mnie od wielu miesięcy polegające na tym, że aby spojrzeć w głąb duszy trzeba stanąć w prawdzie przed samym sobą. Dopiero oczyszczenie się z powłoki nieprawdziwości lub budowania dobrego wizerunku własnej osoby pozwala wyciągnąć wnioski. Obecność ikony Matki Bożej kazało mi zweryfikować co tak na prawdę w tę swoją ikonę wkładam. Pierwsze oblicze Chrystusa, które wykonałem na I stopniu, dedykowałem mojemu choremu na raka przyjacielowi. I z premedytacją używam słowo "dedykować" ponieważ nie zawiera ono w sobie wiary. Bo gdy stanąłem w prawdzie przed samym sobą doszedłem do wniosku że bliższe mi są słowa: "fajnie by było gdyby ta ikona pomogła", niż fakt pełnego zawierzenia, że moc Chrystusa mogłaby tego dokonać. A kiedy nie wkładamy w czasie malowania pełnej wiary, wtedy ikona jest tylko dewocjonalią, elementem wyposażenia domu odbieranym w kategorii "ładności" lub nie. I wtedy zdałem sobie sprawę, że bardzo ciężko jest zrobić prawdziwą ikonę. Łatwo jest za to zrobić obrazek o charakterze ikony. Odkryłem, że o ten dar wiary ściśle związany z ikoną muszę się modlić. Bo jak na razie jest z tym krucho chociaż lepiej niż było. I za to wielkie dzięki Wam i waszej misji. Dzięki Wam zrozumiałem, że do Ikony trzeba dojść drogą niełatwą... Drogą Ikony. (Wojciech)


Dla mnie osobiście warsztaty zamykały miesiąc czerwiec, w którym starałem się każdy dzień rozpocząć modlitwą do Najświętszego Serca Pana Jezusa. Podczas całych warsztatów falenickich w pełni odczułem wymiar pierwszych słów Litanii "Serce Jezusa, Syna Ojca Przedwiecznego zmiłuj się nad nami. Serce Jezusa, w łonie Matki Dziewicy przez Ducha Świętego utworzone, zmiłuj się nad nami." Te właśnie słowa były rozwijane w kolejnych czytaniach i rozważaniach, modlitwach i dyskusjach w trakcie całych warsztatów. Pochylenie w pracy nad tworzeniem Ikony Maryi, pod której sercem powstało Serce Boga, było dla mnie kolejnym krokiem na drodze przemiany - tak jak prosimy w modlitwie "Jezu cichy i pokornego serca, uczyń serca nasze według Serca Twego". Dzięki codziennym spotkaniom z Panem Bogiem podczas porannej medytacji, południowej mszy świętej i wieczornej adoracji miałem w spokoju i ciszy czas dla pogłębionej modlitwy. Za to wszystko dziękuję ojcu Jackowi Wróblowi SJ, który perfekcyjnie przygotował całość warsztatów - i w wymiarze duchowym i materialnym. Także współprowadząca zajęcia Sylwia Grużewska pracowała z nami do ostatniego "niedomalowania" i zawsze służyła pomocą. Satysfakcja z dobrze położonych świateł, wycyzelowanych asystek, dopracowanych stópek Pana Jezusa i szat Bogarodzicy - bezcenne! Wspaniali uczestnicy, życzliwa i koleżeńska atmosfera dopełniły pełni szczęścia. Wiele dały mi także wieczorne spotkania po zajęciach. Zdobyte umiejętności plastyczne, wiedza ikonograficzna i warsztatowa, doznania duchowe to ziarno, które z pewnością obumrze i które z pewnością wyda plon obfity. Dziękuję. (Krzysztof)


Ojcze Jacku, droga Sylwio! Jestem wdzięczna Bogu, że znalazłam się w Falenicy. Dla mnie były to przede wszystkim  rekolekcje, czas dla duszy. Modlitwa i kontemplacja w kaplicy wyciszyła mnie i sprawiała, że dałam radę - napisałam ikonę i dla mnie jest ona najpiękniejsza. Na początku warsztatów czułam się trochę zagubiona. Wszytko było inaczej jak w znanych mi Wadowicach, gdzie korzystaliśmy z innych pigmentów i innego wyposażenia. Ale przede wszystkim znałam tam uczestników kursu i otoczenie. Tu grupa z Garbatki onieśmielała mnie trochę, ale tylko na początku. W miarę upływu warsztatów przekonałam się, że to życzliwi ludzie, pomagający sobie wzajemnie.
Bardzo odpowiadał mi sposób prowadzenia warsztatów. Pierwszy raz spotkałam się z tym, że prowadzący nie tylko wyjaśnia teoretycznie sposób nakładania kolejnych warstw malarskich na poszczególne elementy ikony lecz pokazuje to praktycznie. Dla mnie rewelacja. Jasno, prosto, zrozumiale - nareszcie pojęłam jak się wydobywa światło z twarzy na ikonie. I malowanie rozjaśnienia na szatach też jakoś stało się prostsze. Dziękuję za tę wiedzę przede wszystkim Ojcu. Chcę również podziękować Sylwii, za cierpliwość, opanowanie i wyrozumiałość dla nas. Szczególnie w czwartkowy i piątkowy wieczór było widać zmęczenie na jej buzi ale nie zostawiła nikogo bez pomocy. Trzeba było tylko zapisać się na społeczną listę kolejkową i cierpliwie poczekać na konsultacje Sylwii. I jeszcze jedno zyskałam na tych warsztatach - nowych znajomych, których tak jak mnie wybrała ikona.
Bardzo dużo się nauczyłam i chcę uczyć się nadal na warsztatach Drogi Ikony. Ojciec Cyprian Moric, którego spotkałam na swojej drodze ikony, powiedział, że aby nauczyć się pisania ikon trzeba ich napisać ok. 20. Ja napisałam dopiero 5, więc jeszcze sporo nauki przede mną. Pozdrawiam bardzo serdecznie. (Krystyna)



Obfitą fotorelację z warsztatów można obejrzeć na naszym profilu na facebooku: klinknij na link.


środa, 28 sierpnia 2013

sobota, 24 sierpnia 2013

Wystawa ikon - 1150 lat misji św. Cyryla i Metodego

W Galerii "Anielska" przy kościele Matki Bożej Królowej Aniołów w Warszawie zostanie zaprezentowana wystawa ikon twórców zebranych wokół pracowni Droga Ikony w temacie świętych Braci Sołuńskich Cyryla i Metodego. Wystawa zorganizowana jest z okazji 1150 lecia rozpoczęcia misji św. Cyryla i Metodego wśród Słowian.

Otwarciu wystawy, które będzie miało miejsce 8 września (w niedzielę) o godz. 19.00, towarzyszyć będzie prelekcja o. Marka Blazy SJ na temat aktualności misji świętych Patronów Europy. Wystawa będzie otwarta do 23 września 2013 r.




Serdecznie zapraszamy!